W Sosnowcu, w sercu Parku Bioróżnorodności, stoi przeszklony budynek, który od grudnia 2023 roku przyciąga miłośników przyrody z całego Śląska. To Centrum Edukacji Ekologicznej – Egzotarium, miejsce gdzie na 5000 metrach kwadratowych zebrano rośliny i zwierzęta z najróżniejszych zakątków świata. Obiekt powstał na bazie starego egzotarium z lat 50., ale po gruntownej przebudowie to zupełnie nowa jakość – nowoczesna, przestronna i zaprojektowana tak, by zwiedzanie było prawdziwą podróżą przez strefy klimatyczne planety.
- ponad 260 gatunków roślin
- olbrzymie akwaria z egzotycznymi rybami
- nowoczesne systemy klimatyzacji
- kameralne spotkania z gadami i płazami
- idealne miejsce na edukację ekologiczną
Od palmiarni z lat 50. do nowoczesnego centrum edukacji
Historia tego miejsca sięga 1954 roku, kiedy grupa pasjonatów przyrody postanowiła stworzyć w Sosnowcu małe zoo z egzotycznymi roślinami i zwierzętami. Pomysł zrealizowano w latach 1954-1956, budując palmiarnię i akwarium na terenie parku miejskiego założonego jeszcze w 1935 roku. Projekt architektoniczny przygotował Mirosław Celler, a od początku obiekt miał pełnić funkcje edukacyjne.
Już w 1957 roku nastąpiła rozbudowa – dodano część dla małp i ptaków, powstały wybiegi dla bażantów, szopów i niedźwiedzi. W tamtych czasach Sosnowiec mógł się pochwalić największym w Polsce działem ryb akwariowych, liczącym 60 zbiorników o pojemności od 500 do 1000 litrów. Z biegiem lat kolekcja rosła, obiekt był rozbudowywany, ale przyszedł moment, gdy stara infrastruktura przestała nadążać za potrzebami.
Wieloletnia przebudowa zakończyła się w grudniu 2023 roku. Powstał całkowicie nowy budynek – 24 metry wysokości, trzy kondygnacje, nowoczesne systemy klimatyzacji i oświetlenia. To już nie tylko palmiarnia, ale kompleksowe centrum edukacji ekologicznej na miarę XXI wieku.
Trzy kondygnacje pełne życia z całego świata
Zwiedzanie zaczyna się od poziomu -1, gdzie dominują olbrzymie akwaria. Tutaj można zobaczyć zarówno rodzime gatunki – szczupaki, leszcze, liny, ciernki – jak i egzotyczne ryby z dalekich regionów. W zbiornikach pływają dusze amazońskie, pielęgnice szmaragdowe, arowiny srebrne, płaszczki słodkowodne czy piranie pacu. Część akwariów prezentuje koralowce i oceanicznych stawonogów.
Wyżej robi się coraz bardziej tropikalnie. Przez budynek prowadzi ścieżka zwiedzania, która przeprowadza przez różne strefy klimatyczne. Można podziwiać rośliny tropikalne z Azji, Australii i Ameryki, roślinność śródziemnomorską oraz pustynną florę Afryki i Ameryki. W sumie w Egzotarium rośnie około 260 gatunków roślin.
Wśród roślin wyróżnia się 40-letnia agawa – jeden z najstarszych okazów w kolekcji, który przetrwał przeprowadzkę do nowego obiektu.
Część botaniczna to nie tylko suche ekspozycje – rośliny mają tu odpowiednie warunki do rozwoju, więc z czasem osiągną imponujące rozmiary. Prawda, że wiele z nich to jeszcze młode okazy, ale właśnie dlatego warto wracać tu co jakiś czas i obserwować, jak zmienia się wnętrze.
Oprócz roślin w Egzotarium mieszkają zwierzęta – głównie gady, płazy i ptaki. To nie jest klasyczne zoo z dużymi ssakami, ale właśnie ta kameralność sprawia, że można spokojnie przyjrzeć się detalom, zaobserwować zachowania zwierząt, poczytać opisy przy terrariach.
Edukacja, która nie nudzi
Na najwyższej kondygnacji, na poziomie +1, znajdują się sale warsztatowe dla dzieci, wystawy stałe i kawiarnia. To miejsce zaprojektowano z myślą o tym, by odwiedzający nie tylko patrzyli, ale też rozumieli. Egzotarium organizuje zajęcia edukacyjne, warsztaty, prowadzi programy dla szkół.
Dla grup zorganizowanych dostępni są przewodnicy, którzy opowiadają o poszczególnych gatunkach, ich środowisku naturalnym i zagrożeniach, z jakimi się mierzą. Można też zwiedzać na własną rękę – przy ekspozycjach są tablice informacyjne, a układ ścieżki jest intuicyjny.
Dla kogo jest Egzotarium w Sosnowcu
To miejsce sprawdzi się przede wszystkim dla rodzin z dziećmi. Dzieci uwielbiają akwaria i egzotyczne zwierzęta, a tutaj jest tego pod dostatkiem. Spacer po trzech kondygnacjach zajmuje około 1,5-2 godzin, więc nie jest to wizyta, która męczy małych zwiedzających.
Miłośnicy roślin znajdą tu sporo ciekawostek – różnorodność gatunków robi wrażenie, a dobrze zaprojektowane przestrzenie pozwalają zobaczyć, jak wyglądają poszczególne strefy klimatyczne. Fani akwarystyki z pewnością docenią dział ryb – zbiorniki są duże, dobrze utrzymane, a dobór gatunków ciekawy.
Obiekt jest dostosowany do potrzeb rodzin z małymi dziećmi – jest szatnia, pokój dla mamy z dzieckiem, toalety. Na miejscu działa kawiarnia, więc można zrobić przerwę na kawę czy herbatę.
Praktyczne informacje: bilety, godziny, dojazd
Godziny otwarcia: Egzotarium jest otwarte od wtorku do niedzieli w godzinach 9:00-19:00. Poniedziałek to dzień wolny od zwiedzających.
Ceny biletów: Bilety ulgowe (dla dzieci od 3. roku życia, uczniów, studentów do 26 lat, emerytów i rencistów) można kupić już od 24 zł, gdy skorzysta się z ofert promocyjnych dostępnych np. na Grouponie. Standardowe ceny są wyższe. Mieszkańcy Sosnowca z Sosnowiecką Kartą Miejską płacą mniej – bilet normalny to 27/25 zł, ulgowy 19/17 zł, rodzinny 65/63 zł.
Lokalizacja: Egzotarium znajduje się przy ulicy Piłsudskiego 116 w Sosnowcu, w Parku Bioróżnorodności (dawniej park im. porucznika pilota Jana Fusińskiego). Obiekt leży przy głównej alejce prowadzącej od ulicy Piłsudskiego w stronę rzeki Brynicy.
Dojazd komunikacją miejską: Do przystanku Egzotarium Sosnowiec dojeżdżają autobusy linii 808, 813, 154, M4, 835 oraz tramwaje linii 26 i 21. Dojazd z centrum miasta nie sprawia problemu.
Parking: Dostępne są dwa parkingi – mały wzdłuż ulicy Kresowej oraz duży przy Parku Bioróżnorodności.
Kontakt: Sekretariat i rezerwacje (grupy zorganizowane, warsztaty, przewodnik) dostępne są od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00-15:00 pod numerem 32 739 98 86 (sekretariat) i 32 739 98 89 (rezerwacje). Kasa czynna jest od wtorku do niedzieli w godzinach 9:00-18:00, tel. 32 739 98 87.
Ile czasu zarezerwować na wizytę
Na spokojne zwiedzanie warto przeznaczyć około 2 godzin. Jeśli ktoś chce dokładnie przyjrzeć się każdemu akwarium, przeczytać wszystkie opisy i zrobić przerwę w kawiarni, może zostać dłużej. Z małymi dziećmi, które uwielbiają stać przed terrariami i obserwować zwierzęta, wizyta może się wydłużyć do 2,5-3 godzin.
Po zwiedzaniu warto przejść się po Parku Bioróżnorodności – to przyjemne miejsce na spacer, z alejkami, zielenią i dostępem do rzeki Brynicy. W parku są ścieżki spacerowe, choć w ostatnim czasie część z nich była czasowo zamknięta z powodu procedur związanych z wycinką drzew – główna aleja pozostaje jednak otwarta i bezpieczna.
Egzotarium w Sosnowcu to dobry pomysł na rodzinny wypad w weekend, szczególnie gdy pogoda nie sprzyja spacerom na świeżym powietrzu. Przeszklony budynek chroni przed deszczem, a temperatura wewnątrz jest zawsze komfortowa.
Obiekt jest stosunkowo młody – działa w nowej formie od grudnia 2023 roku – więc niektóre rośliny dopiero rosną, a zwierzęta oswajają się z nowym domem. Ale właśnie to sprawia, że warto wracać tu za rok, dwa lata, by zobaczyć, jak rozwija się ta kolekcja. To miejsce, które będzie się zmieniać i bogacić, a każda wizyta może wyglądać trochę inaczej.