Kilkaset metrów od pszczyńskiego rynku, w zabytkowym parku otaczającym zamek, rozciąga się niemal 10-hektarowy teren Pokazowej Zagrody Żubrów. To miejsce, gdzie największe europejskie ssaki żyją w warunkach zbliżonych do naturalnych, a odwiedzający mogą obserwować je z bezpiecznej odległości – z pomostów widokowych i wzdłuż specjalnie wytyczonych ścieżek. Zagroda działa od 2008 roku i kontynuuje ponad 150-letnią tradycję hodowli żubrów w Pszczynie.
- obserwacja żubrów w naturalnym środowisku
- historyczna hodowla z tradycjami
- dostępne pomosty widokowe dla wszystkich
- edukacyjna wystawa o florze i faunie
- spotkania z innymi dzikimi zwierzętami
Najstarsza hodowla żubrów na świecie – historia pszczyńskiego stada
Żubry pojawiły się na ziemi pszczyńskiej jesienią 1865 roku. Książę Jan Henryk XI Hochberg von Pless wymienił wówczas 20 jeleni na 4 żubry, które otrzymał od cara Aleksandra II. Ta transakcja okazała się mieć ogromne znaczenie dla całego gatunku – po I wojnie światowej, gdy białowieskie stado zostało wytępione, to właśnie dzięki żubrom pszczyńskim udało się je odbudować.
Linia pszczyńska żubrów należy do podgatunku nizinnego i stanowi jedną z dwóch linii genetycznych występujących w Polsce. Współczesna Pokazowa Zagroda powstała po latach przygotowań – dokumentację projektową zaczęto tworzyć pod koniec lat 90. XX wieku, prace budowlane ruszyły w czerwcu 2007 roku, a oficjalne otwarcie nastąpiło rok później. Dziś obiekt wchodzi w skład sieci Regionalnej Edukacji Ekologiczno-Przyrodniczej Województwa Śląskiego.
Pszczyna może poszczycić się najstarszą nieprzerwanie działającą hodowlą żubrów na świecie. Pszczyńskie zwierzęta odegrały kluczową rolę w ratowaniu gatunku przed wyginięciem po I wojnie światowej.
Co można zobaczyć w zagrodzie
Główną atrakcją są oczywiście żubry – majestatyczne zwierzęta, które mimo imponujących rozmiarów potrafią być zaskakująco zwinne. System wybiegów zaprojektowano tak, aby zwierzęta miały dużo przestrzeni i mogły zachowywać się naturalnie. Wśród parkowego starodrzewia, w otoczeniu starych dębów i buków, żubry wyglądają jak przeniesione wprost z pradawnych lasów.
Oprócz żubrów na terenie zagrody żyją jelenie, daniele, sarny i bażanty. Przy odrobinie szczęścia można też spotkać lisa rudego, który czasem pojawia się w pobliżu wybiegów. Dla najmłodszych atrakcją są osiołki i ptactwo ozdobne.
Najlepszy punkt obserwacyjny to przestronny pomost widokowy, z którego rozciąga się widok na główne wybiegi. Pomost jest przystosowany dla osób niepełnosprawnych – na górę prowadzi winda. Stąd można w spokoju obserwować zwierzęta i robić zdjęcia bez płoszenia mieszkańców zagrody.
Budynek edukacyjny i Izba Gajowego
W głównym budynku edukacyjno-ekspozycyjnym czeka ekspozycja poświęcona florze i faunie regionu. Prezentacja jest przygotowana w sposób przystępny – znajdziemy tu informacje o ekosystemach Śląska, gatunkach chronionych i zagrożonych, a także o historii lokalnej przyrody.
Szczególnie ciekawa jest regionalna Izba Gajowego – ekspozycja pokazująca dawne życie leśników i myśliwych. Można tu zobaczyć tradycyjne narzędzia, stroje i przedmioty związane z gospodarką leśną. To dobry punkt wyjścia do rozmowy z dziećmi o pracy w lesie i ochronie przyrody.
Przez teren zagrody prowadzi ścieżka edukacyjna z tablicami informacyjnymi. Spacer całą trasą zajmuje około godziny, choć warto zarezerwować więcej czasu na obserwację zwierząt, zwłaszcza podczas karmienia.
Karmienie żubrów – kiedy przyjść
Żubry są karmione cztery razy dziennie w stałych godzinach. Od listopada do marca karmienia odbywają się o 9:00, 11:00, 13:00 i 15:00. Od kwietnia do października godziny przesuwają się na 10:00, 12:00, 14:00 i 16:00. To najlepszy moment na obserwację, bo zwierzęta podchodzą wtedy bliżej pomostów widokowych.
Warto przyjść chwilę przed karmieniem i zająć dobre miejsce na pomoście. Widok żubrów jedzących z paśników to niezłe show – te potężne zwierzęta potrafią być zaskakująco delikatne przy jedzeniu, ale też nie wahają się użyć siły, gdy trzeba odpędzić konkurenta od najlepszych kąsków.
Dla kogo jest ta atrakcja
Pokazowa Zagroda Żubrów sprawdzi się przede wszystkim jako punkt wycieczki rodzinnej. Dzieci są zazwyczaj zachwycone możliwością zobaczenia tak dużych zwierząt z bliska, a rodzice docenią, że cały obiekt jest bezpieczny i dobrze zorganizowany. Spacer po zagrodzie nie wymaga szczególnej kondycji – ścieżki są wyrównane i wygodne.
Miłośnicy przyrody i fotografii znajdą tu doskonałe warunki do obserwacji i robienia zdjęć. Warto zabrać teleobiektyw, choć z pomostów można zrobić dobre fotografie nawet zwykłym aparatem w smartfonie.
Zagroda to też dobry pomysł na edukacyjną wycieczkę szkolną. Połączenie obserwacji żywych zwierząt z ekspozycją edukacyjną daje sporo materiału do lekcji biologii czy przyrody.
Żubr to największy ssak lądowy w Europie. Dorosły byk może ważyć nawet 900 kg i osiągać 2 metry wysokości w kłębie. Mimo imponujących rozmiarów żubry potrafią biegać z prędkością do 60 km/h.
Połączenie z innymi atrakcjami Pszczyny
Pokazowa Zagroda Żubrów leży na terenie rozległego Parku Pszczyńskiego, zwanego też Zwierzyńcem lub Dziką Promenadą. Spacer przez park do centrum miasta zajmuje około 15-20 minut. Po drodze warto zajrzeć do Zagrody Wsi Pszczyńskiej – skansenu prezentującego tradycyjną architekturę regionu. Można kupić bilet wspólny obejmujący wstęp do obu obiektów.
W centrum Pszczyny czeka zamek książąt pszczyńskich z pięknymi wnętrzami i kolekcją zabytkowych mebli. Sam rynek też zasługuje na uwagę – otaczają go kolorowe kamieniczki, a w okolicy jest sporo restauracji i kawiarni.
Całą wycieczkę do Pszczyny można zaplanować na pół dnia lub cały dzień, w zależności od tego, ile atrakcji chce się zwiedzić. Samo zwiedzanie zagrody zajmuje około 1-2 godzin.
Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd
Pokazowa Zagroda Żubrów jest czynna przez cały rok, ale godziny otwarcia zmieniają się w zależności od sezonu:
- Grudzień, styczeń, listopad: 9:00-16:00
- Luty, październik: 9:00-17:00
- Marzec, wrzesień: 9:00-18:00
- Kwiecień-sierpień: 9:00-19:00
Ceny biletów:
- Bilet normalny: 25 zł
- Bilet ulgowy: 20 zł (dzieci i młodzież od 4 do 16 lat, emeryci, renciści)
- Bilet rodzinny: 74 zł
W kasie można kupić bilet wspólny obejmujący wejście do Pokazowej Zagrody Żubrów i Zagrody Wsi Pszczyńskiej. Spacer między obiektami przez park zajmuje około 25 minut.
Adres: ul. Żorska 5, 43-200 Pszczyna
Dojazd: Do Pszczyny najwygodniej dojechać samochodem – miasto leży przy drodze krajowej nr 1 (Katowice-Cieszyn), około 30 km na południe od Katowic. Parking znajduje się w pobliżu wejścia do zagrody. Można też dojechać komunikacją publiczną – z Katowic kursują autobusy i pociągi, z dworca w Pszczynie do zagrody jest około 15 minut spaceru przez centrum.
Przy wejściu do zagrody działa stoisko z pamiątkami, gdzie można kupić drobne upominki związane z żubrami. W razie potrzeby dostępne są też napoje.
Warto zabrać wygodne obuwie do spacerów i ubrać się stosownie do pogody – znaczna część zwiedzania odbywa się na zewnątrz. Latem przyda się nakrycie głowy i woda, zimą ciepła kurtka. Obiekt jest w pełni dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych – zarówno pomost widokowy, jak i budynek edukacyjny są dostępne dla wózków.