W samym sercu Gliwic, tuż obok Kanału Kłodnickiego, stoi przeszklony budynek, w którym panuje wieczne lato. Palmiarnia Miejska to trzecia co do wielkości tego typu placówka w Polsce – ponad 2000 metrów kwadratowych wypełnionych egzotycznymi roślinami, akwariami z amazońskimi potworami i wilgotnością, która od razu przypomina, że jesteś gdzie indziej. To miejsce, gdzie w środku śląskiej zimy można stanąć między palmami pamiętającymi czasy Bismarcka.
Historia tego miejsca zaczęła się prozaicznie – od miejskiej ambicji. W XIX wieku każde szanujące się miasto musiało mieć swoją oranżerię, więc Gliwice w 1880 roku postawiły pierwsze szklarnie.
- ponad 600 gatunków roślin
- unikalne akwaria z amazońskimi rybami
- tematyczne pawilony klimatyczne
- kolonia mrówek liściowych
- egzotyczne ptaki w naturalnym środowisku
Historia palmiarni – od szklarni do tropikalnej oazy
Pierwsze szklarnie powstały w 1880 roku, ale prawdziwy rozkwit przyszedł po wystawie roślin egzotycznych w 1924 roku. Wtedy to sprowadzono nowe gatunki, a frekwencja skoczyła z 8 tysięcy zwiedzających w 1926 do 30 tysięcy dekadę później. Dla miasta otoczonego kopalniami, hutami i zakładami przemysłowymi palmiarnia wraz z otaczającym parkiem była tym, co dziś nazwalibyśmy „zielonymi płucami”.
Styczeń 1945 roku niemal wymazał to miejsce z mapy. Powybijane szyby, martwa kotłownia i mróz zniszczyły prawie całą kolekcję roślin. Odbudowa trwała dwa lata – w październiku 1947 palmiarnia ponownie otworzyła drzwi, mając 1400 metrów kwadratowych powierzchni i około 600 gatunków roślin. Dziś jest znacznie większa i bardziej różnorodna.
Trzy palmy rosnące w pawilonie historycznym pamiętają jeszcze przedwojenną palmiarnię – przetrwały zniszczenia wojenne i rosną tu od prawie stu lat.
Co zobaczysz w gliwickiej palmiarni
Palmiarnia podzielona jest na pięć pawilonów tematycznych, z których każdy reprezentuje inną strefę klimatyczną. Nie ma tu sztucznego podziału na „pawilon A” i „pawilon B” – po prostu idziesz ścieżką i nagle z tropików przenosisz się na pustynię, a potem do strefy śródziemnomorskiej.
W kolekcji roślin jest ponad 6 tysięcy okazów. Rosną tu cytrusy, rośliny przyprawowe – pieprz, cynamon, kardamon – oraz palmy i kaktusy sprowadzone z Australii, Afryki i obu Ameryk. Najstarsze okazy mają ponad 150 lat. Między roślinami ustawiono terraria z gadami, klatki z papugami i kanarkami, a w jednym z terrarów można obserwować liścce – owady tak dobrze udające liście, że trzeba się mocno przyglądać.
Osobną atrakcją jest kolonia mrówek liściowych. Można podejść blisko i zobaczyć, jak niosą kawałki malin i liści – nie jedzą ich, tylko hodują na nich grzyby, którymi się żywią. To jeden z tych widoków, przy którym zatrzymują się zarówno dzieci, jak i dorośli.
Akwaria – od Amazonki po polskie rzeki
Piąty pawilon, akwarystyczny, oddano do użytku w 2012 roku i to tutaj dzieje się najwięcej. Cztery tematyczne akwaria prezentują kilkadziesiąt gatunków ryb.
Największy zbiornik to 60 tysięcy litrów wody i fragment dorzecza Amazonki. Pływają tu arapaimy – potężne ryby, które potrafią dorosnąć do trzech metrów długości. Obok nich płaszczki słodkowodne, roślinożerne piranie pacu i sumy czerwonopłetwe. Widok płaszczki sunącej tuż przy szybie to coś, co przykuwa uwagę na dłuższą chwilę.
W kolejnych zbiornikach: ryby polskich rzek (pstrągi, miętusy, okonie, karasie), gatunki z rzek południowo-wschodniej Azji oraz rekonstrukcja warunków panujących w afrykańskim jeziorze Tanganika. Każde akwarium ma własny mikroklimat i zestaw gatunków – można przy nich spędzić pół godziny, obserwując zachowania ryb.
Największe akwarium z rybami Amazonki mieści 60 tysięcy litrów wody – tyle, ile zmieściłoby się w kilkuset wannach domowych.
Dla kogo jest palmiarnia w Gliwicach
To miejsce działa na kilku poziomach. Rodziny z dziećmi przychodzą tu głównie dla akwariów i zwierząt – papugi, żółwie, płaszczki i mrówki liściowe robią wrażenie na młodszych widzach. Można przyjść z wózkiem, choć wąskie ścieżki między roślinami sprawiają, że wygodniej zostawić go w szatni.
Miłośnicy botaniki znajdą tu rośliny, których nazw nie słyszeli od lat liceum – albo w ogóle nigdy. Tabliczki informacyjne przy okazach są czytelne i konkretne. Dla osób szukających chwili oddechu w środku miasta palmiarnia oferuje wilgotne ciepło i zieleń, która skutecznie odcina od miejskiego zgiełku.
Seniorzy też chętnie tu zaglądają – palmiarnia znajduje się zaledwie dziesięć minut spacerem od dworca głównego w Gliwicach, na terenie Parku Chopina. Dojście jest łatwe, a ławki wewnątrz pozwalają na odpoczynek między pawilonami.
Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie
Spokojne przejście przez wszystkie pawilony zajmuje około półtorej godziny. Jeśli ktoś zatrzymuje się przy każdym akwarium i czyta wszystkie tabliczki, może to potrwać dwie godziny. Z dziećmi warto zaplanować więcej czasu – zwłaszcza przy terrariach i akwariach trudno je odciągnąć.
Palmiarnia nie jest ogromna, ale jest gęsto zapełniona. Nie ma tu pustych przejść ani przestrzeni dla samej przestrzeni – każdy metr kwadratowy coś pokazuje. To sprawia, że nawet krótka wizyta daje wrażenie obcowania z tropikalną różnorodnością.
Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd
Palmiarnia znajduje się przy ulicy Aleksandra Fredry 6, na terenie Parku im. Fryderyka Chopina. Od dworca głównego w Gliwicach to niecałe dziesięć minut spacerem. Dla zmotoryzowanych – parking wzdłuż ulicy przy parku w weekendy jest darmowy. W tygodniu dwie godziny postoju kosztują około 10 złotych, albo można zaparkować bezpłatnie na początku ulicy Henryka Sienkiewicza i przejść kawałek pieszo.
Godziny otwarcia:
- Poniedziałek – nieczynne
- Wtorek – piątek: 9:00 – 18:00
- Sobota – niedziela: 10:00 – 18:00
Palmiarnia jest czynna przez cały rok, co czyni ją dobrym pomysłem na zimowe popołudnie, kiedy inne atrakcje plenerowe odpada.
Ceny biletów najlepiej sprawdzić bezpośrednio na miejscu lub na stronie Miejskiego Zarządu Usług Komunalnych w Gliwicach (mzuk.gliwice.pl), ponieważ mogą się zmieniać. Zazwyczaj obowiązują bilety ulgowe dla dzieci, uczniów i seniorów.
Kontakt: telefon rezerwacyjny 32 231-32-39, biuro 32 335 04 37, e-mail: [email protected]
Przed wejściem do palmiarni stoją dwa kamienne lwy – popularne miejsce do zdjęć, zwłaszcza z dziećmi. W środku jest szatnia, gdzie można zostawić kurtki i wózki. Temperatura w pawilonach jest wyższa niż na zewnątrz, więc warto ubrać się na cebulkę.